NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK SUÇU

Nitelikli Dolandırıcılık Ne Demektir?

Nitelikli dolandırıcılık suçu unsurları bakımından basit dolandırıcılık suçu unsurları arasında önemli bir fark yoktur. Her iki durumda da fail aldatıcı fiil, davranış veya sözlerle kendisine veya bir başkasına yarar sağlama amacıyla hareket etmektedir. İşte nitelikli dolandırıcılık suçunu basit dolandırıcılıktan ayıran en önemli özellik failin suçun işlemesi sırasında kullanmış olduğu tekniklerdir. Bu seçimlik hareket sonucu mağdur çok daha kolay aldatılabildiği gibi uğranılan zararda daha fazla olabilmektedir. Dolandırıcılık suçunu nitelikli hale getiren durumlar özetle aşağıdaki gibidir. 

Yukarıda sıralamış olduğumuz tüm bu seçimlik hareketlere uygun bir şekilde hazırlanmış yargı kararlarına yazımızın sonunda; “Nitelikli Dolandırıcılıkta Emsal Kararlar” başlığı altında ulaşabilirsiniz. 

Nitelikli dolandırıcılık suçu, basit dolandırıcılık suçuna göre daha ağır yaptırımlar içermektedir. Basit dolandırıcılık suçunun unsurları ve cezaları hakkında detaylı bilgi için Dolandırıcılık Suçu ve Cezası içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezası

Yukarıda sıralamış olduğumuz durumlardan da anlaşılacağı üzere farklı birçok fiil ve davranış suçun konusunu oluşturabilir. Failin eylemi sıralamış olduğumuz bu fiiller ile örtüşmesi halinde; 3 yıl ile 10 yıl arasında hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası düzenlenmiştir. 

Nitelikli Dolandırıcılık suçu ve Cezası İçin Ağırlaştırıcı Nedenler

Nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası belirlenirken sadece bu durumlar dikkate alınmaz. Ayrıca mağdurun konumu, suçun işlenmesi sarasında kullanın araç ve gereçler hatta örgütlü dolandırıcılık şeklinde cezada artırım nedenleri düzenlenmiştir.  Dolandırıcılık suçunun; 

Suçlarının gerçekleşmesi Halide yukarıda belirtmiş olduğumuz ceza alt sınırı 4 yıldır. Arıca suçun bu şekillerde işlenmesi halinde takdir edilecek olan adli para cezası menfaatin 2 katından az olamamaktadır. 

Üç veya Daha Fazla Kişi İle Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası

Gerek TCK 157 maddesinde yer alan basit dolandırıcılık, gerekse TCK 158 maddesinde yer alan nitelikli dolandırıcılık suçlarının 3 veya daha fazla kişi ile işlenmesi cezada bir çeşit artırım nedenidir. Yukarıda belirtmiş olduğumuz hallerde ve suçun 3 veya daha fazla kişi tarafından işlenmesi durumunda failler hakkında verilecek olan hapis cezası yarı oranında artırılır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Örgüt Faaliyetleri Kapsamında İşlenmesi

Nitelikli dolandırıcılık suçlarının en ağır şekli suçun örgüt faaliyetleri kapsamında işlenmesidir. Bu durumda ise failler hakkında verilecek olan cezalarda 1 kat oranında ceza artırımı yapılır. 

Daha Hafif Cezayı Gerektiren Haller

Yazımızın ilerleyen bölümlerinde daha detaylı değineceğimiz indirim nedenleri haricinde; dolandırıcılık suçlarının hukuki bir alacağı tahsili amacıyla işlenmesi halinde fail hakkında öngörülen ceza 6 ay ile 1 yıl arası hapis veya adli para cezasıdır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunda Cezada İndirim Nedenleri

Hukuk sistemimizde farklı koşullar altında farklı oranlarda cezada indirim nedenleri düzenlenmiştir. Bu indirim nedenleri fail hakkındaki asıl cezanın belirlenmesinde önemlidir. Dolandırıcılık suçları için uygulanması mümkün cezada indirim nedenleri, şartları ve oranlarını aşağıdaki gibi özetleyebiliriz. 

Suça Teşebbüs

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası İçin Etkin Pişmanlık

Yaş Küçüklüğü

Akıl Hastalığı

Haksız Tahrik

İyi Hal İndirimi (Takdiri İndirim)

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Soruşturma Usulü

Mal varlığına yönelik bir suç olmasının yanında nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası aynı zamanda kamu güvenini zedeleyecek nitelikte bir suçtur. Soruşturma usulü bakımından ceza kanunumuzda yer alan diğer suçlardan ayrı bir usulü tabi değildir. 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunumuzda yer alan hükümlere göre soruşturma yapılır. Şüpheli hakkındaki soruşturma süreci genel hatları ile aşağıdaki şekildedir. 

Nitelikli dolandırıcılık suçları ağır ceza mahkemelerinde görülen ve uzun hapis cezalarıyla sonuçlanabilen davalardır. Bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasından itibaren ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alınması hayati önem taşır.

Soruşturmanın Başlaması

Nitelikli dolandırıcılık suçları şikayete tabi bir suç olmadığı için Cumhuriyet Savcısı tarafından suçu öğrenilmesi ile birlikte re’sen soruşturma açılır. Ancak suçun mağdurunun bu konuda şikayet hakkını kullanması önemlidir. Suçun mağdurunun elinde bulunduğu deliller ile birlikte Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunması failin daha hızlı bir şekilde tespitinde oldukça etkilidir. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunda Yargılama Aşaması

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Paraya Çevrilir Mi?

Yukarıda da belirttiğimiz gibi nitelikli dolandırıcılık suçu cezası; 

Nitelikli Dolandırıcılık Cezası Para Cezasına Çevrilebilir mi?

Görüldüğü gibi herhangi bir suçtan yapılan yargılama sonucunda hapis cezasının para cezasına çevrilebilmesi için en önemli koşul hapis cezasının süresidir. Kural olarak 1 yıl üzerindeki hapis cezalarının para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Nitelikli dolandırıcılık suçu cezası alt sınırı 3 yıl olup, yukarıda detaylarını belirtmiş olduğumuz indirim nedenlerinin uygulanması sonrasında dahi genellikle bu sürenin 1 yıldan az olması pek mümkün değildir. Her ne kadar TCK 158 ve TCK 157 maddeleri için para cezasına çevirmenin önünde bir engel bulunmasa da suçun alt sınırının buna elverişli olmadığını söyleyebiliriz. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezasının Ertelenmesi

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum olmasa da; zaman zaman suçun ertelenmesi konusunda gerekli şartların oluştuğu görülmektedir. Bunun için öncelikle aşağıdaki koşulların birlikte bulunması gerekir. 

Hapis Cezasının Ertelenmesi Şartları

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Unsurları

Suçun unsurlarının oluşmasında aldatma fiili ile birlikte menfaat öne çıksa da sağlıklı bir yargılama aşaması için diğer unsurlar hakkında da kısaca bilgi sahibi olmamızda fayda vardır. 

Suçun Faili

Suçun Mağduru

Hileli Davranış

Zarar ve Menfaat Unsuru

Kast Unsuru

Nitelikli dolandırıcılık suçu unsurları belirlenirken genellikle TCK 157 ve TCK 158 maddesinde yer alan suça ilişkim tanımlamalar dikkate alınır. Ancak suçun unsurlarının belirlenmesinde bu konuda verilmiş yargı kararları önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle suçun unsurları hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmanız için yazımızın ilerleyen bölümünde paylaşacağımız nitelikli dolandırıcılıkta emsal kararlar başlığımızı mutlaka incelemenizi tavsiye ederiz. 

Sık Sorulan Sorular

Nitelikli Dolandırıcılıktan Ceza Alanlar Devlet Memuru Olabilir Mi?

Hayır, nitelikli dolandırıcılık suçu (TCK 158) ile birlikte basit dolandırıcılık suçu gerek 657 sayılı devlet memurları kanunumuz gerekse Anayasamız da yüz kızartıcı suçlar arasında sayılmıştır. Bu nedenle ceza miktarına bakılmaksızın bu suçlardan hüküm giyilmesi halinde hükümlünün cezasını infaz etmiş olsa dahi devlet memurluğuna atanması mümkün değildir. 

Nitelikli Dolandırıcılıkta Zararın Karşılanması

Nitelikli dolandırıcılıkta zararın karşılanması sanık hakkında ciddi cezai indirimlerine imkan tanır. Şöyle ki; sanığın soruşturma aşamasında zararın karşılanması halinde 2/3, yargılama aşamasında karar verilmeden önce kararın karşılanması halinde ise 1/2 oranlarına kadar ceza indirimi yapılır. 

Nitelikli Dolandırıcılıkla Suçlanıyorum Ne Yapmalıyım?

Nitelikli dolandırıcılıkta emsal kararlar bölümümüzde daha net anlaşılacağı üzere suçun unsurları failin seçimlik hareketlerine göre değişiklik göstermektedir. Şayet nitelikli dolandırıcılık suçu işe suçlanmanız halinde öncelikle bu unsurların oluşmadığı yönünde savunma yapmanız gerekir. Herhangi bir suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı yönünde etkili ve hukuki bir savunma yapabilmek için, ceza avukatı, ağır ceza avukatı veya zaman zaman dolandırıcılık avukatı olarak dahi tabir edilen hukukçu avukatlardan destek almanız her zaman yararınıza olacaktır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Ağır Ceza Mı?

Evet nitelikli dolandırıcılık suçundan yapılacak olan yargılamalar basit dolandırıcılık suçundan farklı olarak Asliye Ceza Mahkemelerinde görülen davalardır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Kaç Celse Sürer?

Ceza avukatı olarak bunun için önceden kesin bir süre belirtmemiz neredeyse imkansızdır. Herhangi bir ceza davasının kaç celse süreceği veya ne kadar sürede karara bağlanacağı konusuna etki eden birçok unsur vardır. Nitelikli dolandırıcılık suçu konulu yargılamaların ortalama 4 – 7 celse sürdüğünü söyleyebiliriz. 

Nitelikli Dolandırıcılıkta Uzlaşma Nasıl Olur?

Nitelikli dolandırıcılık suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaması nedeniyle suçun mağduru ve faili arasında uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Fail ile mağdur arasında zararın giderilmesi şeklindeki bir uzlaşma sadece cezada indirim nedenidir. 

Nitelikli Dolandırıcılıktan Beraat Edilir Mi?

Kişi hakkında sadece iddianame düzenlenmesi veya atılı suçlamadan yargılanması hüküm giyeceği sonucunu doğurmaz. Gerekli şartların oluşması ise birlikte hakaret suçundan beraat edilmesi mümkün olduğu gibi, nitelikli dolandırıcılık suçundan da beraat edilmesi hatta, çok daha ağır yaptırımı olan kasten öldürme suçundan da beraat edilmesi mümkündür. Nitelikli dolandırıcılık suçlarında; Genellikle suçun unsurlarının oluşması veya suçun fail tarafından işlenmediğinin anlaşılması şeklinde beraat kararı verildiğine şahit olmaktayız. 

Banka Hesabını veya İbanını Kullandırmak Suç Mudur?

Banka hesabını veya iban bilgilerini başkasına kullandıran veya kiralayan kişi, bu hesap/iban kullanılarak suç işlenmesi halinde, iştirak ettiği eylemin niteliğine göre genellikle aşağıdaki suçlar nedeniyle cezalandırılmaktadır:

Hesabını kullandıran failin fiil nedeniyle menfaat temin etmiş olması suça iştirak ettiğini gösterir. Örneğin, başkasına karşı dolandırıcılık suçu işlenmesi neticesinde banka hesabına gelen paraları çekerek diğer faile veren kişi, bu iş karşılığında gelen paradan bir pay almışsa mutalaka müşterek fail gibi cezalandırılacaktır. Banka hesabını veya iban bilgilerini kullandırtma halinde suça yardım etme hükümleri de uygulanamaz, çünkü banka hesabı veya iban bilgilerinin suçta kullanılması suretiyle fiil üzerinde birlikte hakimiyet kurulmaktadır. Bu nedenle banka hesabını veya iban bilgilerini kullandırtan kişi yardım eden sıfatıyla değil, müşterek fail sıfatıyla sorumludur. Menfaat elde edildiği ispat edilememiş olsa bile, olayın oluş şekli itibariyle fiil üzerinde ortak hakimiyet kurulduğu anlaşılıyor ise suça iştirak hükümleri gereği banka hesabını/ibanını kullandıran kişi de müşterek fail olarak cezalandırılacaktır. Örneğin, çalıştığı cafeye müşteri olarak gelen ve daha önce hiç görmediği bir kimseye banka iban nosunu veren ve bu iban yasadışı bahis oynatma suçu için kullanılan kişinin fiili suça iştirak niteliğindedir. Çünkü, hiç tanımadığı bir kimseyle özel veri niteliğindeki bilgilerini bir menfaat temin etmeden paylaşması hayatın olağan akışına aykırı kabul edilmektedir.

Dolandırıcılık suçu açısından dikkat edilmesi gereken husus, suça vücut veren hileli hareketlerin gerçekleştirilmesi ve mağdurun aldatılmasında banka hesabının veya iban bilgilerinin bir kolaylık sağlamadığı hallerde dolandırıcılık suçunun nitelikli hali gerçekleşmez. Hile yapıldıktan sonra, mağdurun parayı banka aracılığı ile göndermesi nedeniyle ödeme aracı durumunda bulunan bankanın hilenin yapılmasında bir rolü olmadığından tüm failler (ve bu arada banka hesabını/ibanını kullandırtan fail) TCK m.157/1 hükümleri gereği basit dolandırıcılık suçundan cezalandırılacaktır.